Architektura, która stworzyła nowoczesne miasto
UNESCO doceniło Gdynię jako jeden z najlepiej zachowanych przykładów modernistycznego miasta portowego XX wieku. Decyzja zapadła podczas 48. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa UNESCO w południowokoreańskim Busanie i jest zwieńczeniem blisko dwóch dekad starań miasta o międzynarodowe uznanie.
Wpis obejmuje historyczne Śródmieście wraz z charakterystycznym układem urbanistycznym i zabudową powstałą w okresie międzywojennym. To wyjątkowy przykład miasta zaprojektowanego niemal od podstaw zgodnie z ideami modernizmu – funkcjonalnego, otwartego na morze i podporządkowanego potrzebom mieszkańców.
Uwagę zwracają geometryczne bryły budynków, zaokrąglone balkony przypominające pokłady statków, jasne elewacje oraz szerokie ulice prowadzące w kierunku portu. Dzięki temu Gdynia do dziś zachowała spójny charakter i pozostaje jedną z ikon europejskiej architektury modernistycznej.
Droga do prestiżowego wyróżnienia
Uzyskanie wpisu było efektem wieloletnich działań prowadzonych przez miasto. Już w 2007 roku historyczny układ urbanistyczny Śródmieścia trafił do rejestru zabytków, a w 2015 roku został uznany za Pomnik Historii. Kolejne lata poświęcono na przygotowanie dokumentacji, konsultacje z ekspertami UNESCO oraz dopracowanie wniosku nominacyjnego.
Pierwsza próba zakończyła się koniecznością uzupełnienia dokumentacji, jednak po wprowadzeniu wymaganych zmian kandydatura została ponownie przedstawiona Komitetowi. Ostateczna decyzja o wpisie zapadła w lipcu 2026 roku – symbolicznie w roku obchodów stulecia Gdyni.
Osiemnasty polski obiekt UNESCO
Modernistyczne Centrum Gdyni dołączyło do grona najważniejszych polskich miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Obok historycznego centrum Krakowa, Starego Miasta w Warszawie, zamku w Malborku czy Hali Stulecia we Wrocławiu znalazł się pierwszy w Polsce tak rozległy zespół urbanistyczny reprezentujący architekturę modernistyczną.
To nie tylko prestiżowe wyróżnienie, ale również potwierdzenie wyjątkowej wartości gdyńskiego dziedzictwa architektonicznego, które od lat pozostaje jednym z najważniejszych symboli polskiego modernizmu.
