Przejdź do treści
Zdjęcie główne artykułu
Dwie wystawy w Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Warszawie pokazują sztukę jako język sprzeciwu.

Surrealizm przestaje być wyłącznie opowieścią o snach i fantazjach – staje się narzędziem walki z faszyzmem, kolonializmem i przemocą. Obok niego wybrzmiewa historia polskich relacji z Afryką Subsaharyjską w czasach PRL-u: pełna napięć, zapomnianych sojuszy i marzeń o równości.

Marian Bogusz, „Drogi Białych wdzierają się w Czarny Ląd”, 1948, farba olejna na płótnie, Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku, fot. Alina Częścik.

Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm

pokazuje surrealizm nie jako zamknięty rozdział historii sztuki, ale jako międzynarodowy ruch sprzeciwu. To opowieść o artystkach i artystach, dla których wyobraźnia była narzędziem walki z faszyzmem, kolonializmem, przemocą i społecznymi ograniczeniami. Wystawa odchodzi od prostego skojarzenia surrealizmu ze snami, magią i fantazją, pokazując go jako radykalną postawę wobec świata – upominającą się o wolność, równość i prawo do życia poza narzuconymi schematami.

Max Ernst, „Głowa anioła ogniska domowego”, ok. 1973, farba olejna na płótnie, kolekcja Ulli i Heinera Pietzschów, Berlin.
Pablo Picasso, „Głowa konia. Szkic do Guerniki”, 1937, farba olejna na płótnie, Muzeum Królowej Zofii, Madryt.

Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd

Wystawa przygląda się relacjom Polski z Afryką Subsaharyjską w czasach PRL-u – od powojennych idei dekolonizacji i międzynarodowej solidarności po konkretne spotkania artystów, studentów i twórców. Pokazuje historie długo spychane na margines pamięci: afrykańskich studentów kształcących się w Polsce, polskie wyobrażenia o Afryce oraz wpływ tych kontaktów na sztukę i kulturę wizualną epoki. To opowieść o fascynacji, napięciach, polityce i zapomnianych sojuszach, które dziś można odczytać na nowo.

Leonora Carrington, „Arka Noego”, ok. 1938, farba olejna na płótnie, kolekcja prywatna.
Ewa Kuryluk, „Kowie – to my”, 1975, farba akrylowa i kolaż na płótnie, dzięki uprzejmości artystki i Muzeum Narodowego w Warszawie, fot. Piotr Ligier.

Wspólny język sprzeciwu

Obie wystawy tworzą wspólną opowieść o sztuce, która nie pozostaje obojętna wobec historii. Pokazują, jak obrazy, idee i artystyczne gesty mogą stawać się formą sprzeciwu – wobec przemocy, faszyzmu, kolonializmu i zapomnienia. To nie tylko powrót do przeszłości, ale też próba spojrzenia na współczesność przez doświadczenie wolności, solidarności i walki o równość.

„Jesteś w sercu zmian. Surrealizm i antyfaszyzm”

26.06.2026–10.01.2027

„Drogi Czarnych wkraczają w Biały Ląd”

26.06.2026–10.01.2027

Max Ernst, Toyen, Leonora Carrington, Pablo Picasso, Remedios Varo, Kurt Seligmann, André Masson, Roberto Matta, Franciszka i Stefan Themersonowie oraz Maja Ngom, Bruce Onobrakpeya, Erna Rosenstein, Władysław Strzemiński, Oskar Hansen, Marian Bogusz czy Ewa Kuryluk i wielu innych.